قیمت دلار تا کجا افزایش خواهد یافت؟ سه سال پیش خبرى در شبکه هاى مجازى دست به دست میشد که بانک جهانى ادعا کرده است که اگر قیمت دلار در ایران به ۵٠٠٠ تومان برسد اقتصاد ایران کاملا ورشکست میشود و براى اینکه مخاطب این گزاره را باور کند بعد از آن اشاره شده است […]

قیمت دلار تا کجا افزایش خواهد یافت؟

سه سال پیش خبرى در شبکه هاى مجازى دست به دست میشد که بانک جهانى ادعا کرده است که اگر قیمت دلار در ایران به ۵٠٠٠ تومان برسد اقتصاد ایران کاملا ورشکست میشود و براى اینکه مخاطب این گزاره را باور کند بعد از آن اشاره شده است که بانک جهانى چندى قبل دلار ۴١٠٠ تومان را هم پیش بینى کرده بود.

یکی از سوالات مهم علی الخصوص برای افرادی که دلار را به عنوان کالای سرمایه ای انباشت کرده اند این است که وضعیت بازار ارز و دلار به چه سمت و سویی خواهد رفت؟

آیا قیمت دلار که قیمت ۲۰۰۰۰ تومان را لمس کرده است به ۲۵۰۰۰ تومان یا بیشتر خواهد رسید یا روند نزولی خواهد شد؟

اگر علاقمند باشید که مردمى را با خود همراه کنید که به دلایل متعدد ایدئولوژیک اقتصادى و سیاسی زندگى سختى را تجربه مى کنند و مطالب وبسایت و اینستاگرام شما را پیوسته بازنشر کنند تنها کافى است که تحلیل کنید دلار باید ارزان باشد و دلار گران درآمد واقعى مردم را کاهش مى دهد و با دلار گران ایران اقتصاد ایران ورشکست میشود و …

واقعیت این است که متر و معیار پوپولیسم اقتصادی امروز تحلیل درباره آینده نرخ ارز در کشور است.

به  نظر مى رسد تحلیل درباره قیمت دلار و آینده قیمت دلار مرز پوپولیسم اقتصادى است و چون به طور تاریخى دلار ارزان فارغ از اثرات آن و واقعى یا غیر واقعى بودن آن، همواره بین عموم مردم طرفدار دارد، هر نظر و گزاره اى که بیان کننده این باشد که با افزایش قیمت دلار در ایران همه چیز دگرگون و ویران مى شود بیشتر خریدار دارد و دیده مى شود.

اما قیمت دلار بی تردید مهم ترین شاخص اقتصاد سیاسی ایران است و همین سیاسی بودنش هرگز اجازه نداده است که روح اقتصاد در آن متبلور شود و دولت ها همواره جایگاه فعلى و آینده خود را به ویژه در شرایطی که نیاز به راى عموم مردم داشته باشند، در سیاست گزارى ها و تنظیم قیمت ارز لحاظ مى کنند و مى توان گفت در طى چهل سال اخیر غیر از مقاطع کوتاهى هرگز نگاه اقتصادى به قیمت ارز در اقتصاد ایران حاکم نبوده است.

جامعه امروز شنواى این نیست که روش هاى مختلف تحلیل اقتصادى نشان مى دهد که قیمت دلار مى تواند بیشتر از رقم هاى کنونى باشد.

وقتى درباره قیمت دلار در ایران صحبت مى کنید به نوعى در حال مقایسه وضعیت اقتصاد آمریکا با ایران هستید و طبیعی است که همه ناکارآمدى هاى اقتصادى ایران نسبت به اقتصاد آمریکا، در دهه هاى قبل خودش را در کاهش ارزش ریال نشان دهد.

قیمت ارز خود معلول برخى علت هاست و وقتى تورم ایران در همه این سالها غیر از چند سال خاص دو رقمى بوده است و تورم در آمریکا نزدیک به صفر است طبیعى است که ارز آمریکا در ایران گران شود. جامعه امروز تنها به دلیل چهارچوبی ذهنى که سیاسیون براى آن ایجاد کرده است که ارز ارزان خوب است همواره علاقمند است بشنود که دلار که گران شود همه چیز از هم فرو مى پاشد.

اما کسی نیست که از این جریان پوپولیسم اقتصادی سوال کند که اقتصاد ورشکسته دقیقا یعنى چه؟ آیا منظور ورشکستگى دولت است؟

آیا اصولا معیاری براى ورشکستگی اقتصادی وجود دارد؟ کسی نیست از این دوستان سوال کند که مگر مى شود درآمد کارگر ایرانى را به دلار با درآمد کارگر آمریکایی مقایسه کرد و فریاد وا اسفا سر داد اما به مقایسه ساختار هزینه اى کارگر ایرانى که به مراتب کمتر از کارگر آمریکایی هست نپرداخت؟ ‍

اما چه مى توان کرد؟

بى توجهى به آثار افزایش نقدینگى بلاى جان دولت هاى مختلف از قبل از انقلاب، از دهه ١٣۵٠ تا کنون بوده است. تورم، تغییر هاى ناگهانى الگوى مصرف، انباشت دارایى هاى غیر مولد در پورت فوى خانوار ها (مثل طلا، ارز،املاک غیر قابل استفاد کامل و بهره بردارى مثل ویلا و زمین،  النگ دولنگ هاى گران قیمت که در قفسه ها و طاقچه خانه ما و شما براى سال ها بى مصرف نشسته است،…) و مهم تر از آن آشفتگى در تولید و بازار ارز همه، و تا حد قابل توجهى، نتیجه همین یک متغیر است. اما بسیارى این رابطه را نمى بینند.

امروزه اتاق هاى پایاپاى ارز داد و ستد ارزهاى کشورها را رصد مى کنند چنانکه حتى معامله یک دلار در بازار هاى ارزى و بانک هاى خارجى هم در این اطاق ها رصد مى شود. اطاق پایاپاى ارز در نیویورک روزانه هزاران میلیارد دلار را تسویه مى کند بدون این که طرفین معامله هاى قانونى متوجه شوند و یا براى آنان دردسر یا معطلى درست شود. همین اتاق ها بودند که تحریم ایران را رصد مى کردند و معاملاتى که یک طرف آن ایران بود را به مقامات مربوط گزارش مى دادند. در کشور ما بازار ارز وجود ندارد امکان رصد و تسویه معاملات ریالى که در داد و ستد ارز انجام مى شود موجود نیست.

اما دلیل این امر چیست؟ منافع خاص که مى خواهند از قیمت هاى چندگانه ارز بهرمند شوند و ده ها سال است مانع سازمان یافتن بازار ارز در کشور بوده اند.

در کشور ما این شبهه وجود داشته که اگر نظام هاى الکترونیک هم نصفه نیمه ایجاد مى شود براى تصحیح و تسریع و کار آمدى و بهبود کار مردم نبوده بلکه احتمالا براى کنترل و تجسس است به همین دلیل هم مردم به فعالیت زیر زمینى بهتر تمایل دارند تا شفافیت.

راه حل هم این است که قبول بفرمایید اقتصاد دانان (نه شبه اقتصاد دانان متعدد) هوایى صحبت نمى کنند. افزایش نقدینگى هیمه پر قدرتى است در زیر آتش تورم، بى ثباتى اقتصادى اجتماعى و سیاسى و نوسانات نرخ ارز. تمام دولت ها از دهه ١٣۵٠ تا کنون از این بى مبالاتى خود ضربه خورده اند از جمله دولت موجود. این شیوه را متوقف کنید. این نیز قدرت طراحى با جزییات، کارشناسان خبره و مدیران قوى مى خواهد. لا اقل مى توان گفت که کارشناسى لازم در داخل هم موجود نیست.

بسیارى نیروها باز نشسته و کنار زده شده اند یا کناره گرفته اند، نیرو هاى موجود در گیر کار خود هستند، مراکز آموزش عالى که براى تربیت این نوع نیروها ایجاد شد معطل و تضعیف شدند اکثر آموزش دیده ها راهى خارج شدند (و در محیط هاى جدید بسیار هم موفق بوده اند).

اگر آنان که در داخل باقى مانده اند را قبول ندارید یا از نظر تعداد و خستگى کفایت نمى کنند از یک موسسه مشاور سوئیس، لندن یا سنگاپور … مشاورینى را براى سازمان دادن بازار ارز و تجدید ساختار بخش مالى کشور دعوت نمایید، به خاطر منافع کشور یا نظام یا هر نامى که معتبر بدانید یک بار در مقابل این منافع مدافع شرایط موجود ایستادگى کنید.

دلیل این که تحریم هاى آمریکا بر علیه ما موثر واقع شد، و هنوز دولت موجود آمریکا تلاش مى کند به باز گرداندن آن، ضعف بخش مالى و بانکى کشور ما و کم عمق بودن بخش مالى و پولى بوده است. این ضعف باید با کمک اطباى مربوط به خودش چاره شود. از کارشناسان دولت بخواهید یک بر رسى آمارى دقیق در مورد رشد نقدینگى و پایه پولى وضعیت سرعت گردش پول تهییه و به رییس دولت و سایر مقامات ارائه کنند. نتیجه رشد حیرت آور نقدینگى مهمترین عامل همین بى ثباتى کنونى بازار ارز و سایر گرفتارى هاى اقتصادى است اگر رشد نقدینگى ادامه یابد یا سرعت گردش پول بدون تمهید لازم افزایش یابد (که از جمله نگرانى هاى داخلى و بین المللى مى تواند در این مورد موثر باشد) غافل گیرى هاى دیگرى هم در راه خواهد بود.

 

کجا سرمایه گذاری کنیم | دکتر سید محمد مهاجر

  • نویسنده : دکتر سید محمد مهاجر
  • منبع خبر : سی نیوز